Rijkswaterstaat heeft daarvoor samen met het Platform Vervanging en Renovatie (V&R) drie samenhangende bouwstenen ontwikkeld: een aangepast contractmodel, een passend prijsmechanisme en vereenvoudigde proceseisen. Samen dragen ze bij aan meer flexibiliteit, minder discussie en beter voorspelbare projecten.
Volgens Martin Hoenderkamp, onafhankelijk voorzitter van het Platform V&R, begint een andere manier van aanbesteden en contracteren bij het erkennen van de aard van de opgave. “Bij renovatie werk je aan bestaande objecten. De exacte staat daarvan ontdek je vaak pas tijdens het project. Dat maakt het lastig om alles vooraf vast te leggen in scope, planning en prijs. Dan ontstaat al snel spanning tussen verwachtingen en werkelijkheid.”
“Juist door die onzekerheid moet ook de manier van inkopen daarop aansluiten”, zegt Hoenderkamp. “Als je accepteert dat niet alles vooraf bekend is, moet je nadenken over de samenwerking en een contract dat daarop aansluit.”
Elkaar versterken
Het platform heeft daarom bijgedragen aan de ontwikkeling van drie bouwstenen die elkaar versterken. Het nieuwe contractmodel richt zich onder meer op eerder samenwerken en duidelijkere afspraken over rollen, verantwoordelijkheden en gedrag. Het prijsmechanisme biedt ruimte om met onzekerheden om te gaan zonder dat dit direct tot discussies leidt, bijvoorbeeld door stap voor stap naar een prijs toe te werken. De derde bouwsteen betreft de proceseisen die passen bij de praktijk van renovatieprojecten. Bijvoorbeeld met minder stapeling van eisen en meer focus op wat daadwerkelijk bijdraagt aan het projectresultaat.
De samenhang tussen deze onderdelen is essentieel. Hoenderkamp: “Je kunt niet alleen aan het contract sleutelen of alleen aan de prijs. Het moet in balans zijn, anders werkt het niet in de praktijk.” Tegelijk spelen techniek, vakmanschap en goed projectmanagement een sleutelrol. Vernieuwingsopgaven vragen om technische expertise en kennis van systemen. Door die inhoudelijke kant beter te verbinden met contractuele afspraken ontstaat ruimte om projecten voorspelbaarder en efficiënter uit te voeren.
Samenwerking en gedrag
Uiteindelijk gaat het niet alleen om instrumenten, maar vooral om samenwerking en gedrag. “Contracten en processen helpen, maar het draait om hoe mensen ermee werken. Je moet samen het project willen laten slagen. Dat vraagt om openheid, durf en vertrouwen, aan beide kanten.”
De ontwikkeling van de nieuwe aanpak is nog in volle gang. De komende periode worden deze en andere bouwstenen verder uitgewerkt en toegepast in projecten. De achterbanbijeenkomst van het Platform V&R op 7 april is een belangrijk moment om de resultaten te delen en reacties uit de sector op te halen. De uitgewerkte contractmodellen zijn beschikbaar opdeze website. De komende weken wordt ingegaan op de afzonderlijke onderdelen van het contractmodel en ontstaat stap voor stap een beeld van de manier van inkopen die aansluit bij de praktijk van de vernieuwingsopgave en bij de samenwerking die daarvoor nodig is.