Leren van wat schuurt: praktijkboek bundelt lessen uit sluisrenovaties

05-05-2026
258 keer bekeken

Veel sluizen in Nederland zien tientallen tot soms meer dan honderd jaar oud. De komende jaren staan veel renovaties op de planning. Juist bij bestaande constructies kan complexiteit ontstaan: ze moeten blijven werken en voldoen aan actuele eisen.

Wat op papier logisch lijkt, is in de praktijk vaak lastiger uitvoerbaar en kan zorgen voor vertragingen, oplopende kosten en de nodige frustratie. In die situaties ontstaat waardevolle kennis. Het Praktijkboek Sluisrenovaties, een initiatief van het Platform V&R binnen de Taskforce Infra, brengt die kennis bij elkaar en helpt projecten om daar direct van te profiteren.

De kern van veel vraagstukken is herkenbaar. Renovatie betekent werken met wat er al staat, terwijl normen en eisen inmiddels zijn aangescherpt. Dat vraagt om afwegingen die verder gaan dan gewoon de richtlijn volgen. Bij renovatie moet je steeds kijken: wat is hier nog haalbaar? En wat is verstandig om te doen? Die zoektocht vraagt om samenwerking tussen opdrachtgever, aannemer en ingenieursbureau. Met elkaar oplossingen vinden, levert discussie op en kost daarmee tijd.  En ondertussen loopt het project door.

Kleine keuze, grote gevolgen

De vraagstukken zelf zijn vaak niet uniek en dat maakt ze relevant voor andere projecten. Een voorbeeld zijn bestaande onderdelen die niet meer voldoen aan actuele eisen. Aanpassen is mogelijk, maar kan ingrijpend en kostbaar zijn. In sommige gevallen moet zelfs een half object gesloopt worden om het passend te maken. Dan is het de vraag of dat in verhouding staat tot het risico en of het een doelmatige besteding van het budget is. De oplossing zit dan in het onderbouwen van keuzes: aantoonbaar maken wat je doet en waarom je afwijkt. Dat vraagt om analyse en goede onderlinge afstemming.

Van losse ervaringen naar gedeelde kennis

Veel van deze situaties komen in meerdere projecten voor. Toch werd die kennis ingezet per project en beperkt gedeeld. “Dat is eigenlijk zonde,” zegt Wim Bakker, procesleider van het praktijkboek. “Want het issue is vaak al een keer opgelost, alleen weet je dat niet van elkaar.” Daarom is het praktijkboek opgebouwd vanuit de inbreng van circa twintig deskundigen van aannemers, techniekbedrijven, ingenieursbureaus en Rijkswaterstaat. Zij hebben hun ervaringen en issues met sluisrenovaties gestructureerd vastgelegd. Per issue is beschreven wat er speelde en hoe het is opgelost. Zo ontstaat een bundel van praktijkervaringen die direct toepasbaar zijn in andere projecten, als inspiratie, referentie of als onderbouwing voor de gemaakte keuzes.

Het project is praktisch en doelgericht opgezet met een focus op wat het probleem was en hoe het opgelost is. Belangrijk daarbij is dat het boek geen norm is. Bakker: “Het zijn geen voorschriften. Het zijn voorbeelden en je moet altijd zelf kijken wat in jouw project past.” 

Samen leren buiten een project

Het praktijkboek is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen Rijkswaterstaat en marktpartijen binnen de expertgroep sluizen van het Platform V&R. Samenwerken buiten de context van een specifiek project bleek waardevol. In projecten is er vaak tijdsdruk en spelen verschillende belangen en contractuele afspraken. Buiten die projectcontext staat de inhoud centraal. Die setting maakte het ook makkelijker ervaringen te delen die normaal minder snel op tafel komen. De deelnemers vonden het een verademing om het op deze manier over de inhoud te kunnen hebben. 

Direct toepasbaar

In korte tijd is een grote hoeveelheid praktijkkennis opgehaald en gestructureerd. Die no-nonsense aanpak zie je terug in het resultaat: concrete beschrijvingen van issues en oplossingen. Doordat de inhoud direct uit de praktijk komt, is het boek herkenbaar en toepasbaar voor projectteams die met vergelijkbare vraagstukken te maken krijgen.

De kracht van het praktijkboek zit in herkenning en richting. Door te laten zien hoe vergelijkbare situaties eerder zijn aangepakt, helpt het teams om sneller tot een afgewogen keuze te komen. Dat voorkomt niet alleen vertraging, maar ook onnodige herhaling van discussies en draagt bij aan beter beheersbare projecten.

Levend document

Het Praktijkboek Sluisrenovaties is geen eindpunt. Nieuwe projecten leveren nieuwe inzichten op, die weer kunnen worden toegevoegd. Het boek is daarmee nadrukkelijk een levend document. De oproep aan de sector is dan ook duidelijk: blijf ervaringen delen. “Als je ergens tegenaan loopt, is de kans groot dat iemand anders dat ook heeft gehad,” zegt Bakker. “Door dat te delen, kom je sneller verder. En daar wordt uiteindelijk iedereen beter van.”

Geïnteresseerd in het Praktijkboek Sluizen? Neem dan contact op met het secretariaat V&R via secretariaat@platformvenr.nl

Taskforce Infra

De Taskforce Infra (TFI) is het samenwerkingsplatform waar Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland, Techniek Nederland, NLingenieurs, MKB Infra, Cumela en de Vereniging van Waterbouwers in een open dialoog samen werken aan concrete en doelgerichte oplossingen die bijdragen aan het verhogen van de productiviteit voor de instandhoudingsopgave. De TFI bestaat uit themagroepen en het Platform VenR waarin inzichten, informatie en kennis op een open en transparante manier worden gedeeld. Het is daarmee een voorbeeld voor de nieuwe manier van samenwerken die nodig is om de grote opgave waar de infrasector voor staat aan te kunnen. Meer weten over de Taskforce Infra? Ga dan naar www.taskforceinfra.nl.

    Afbeeldingen

    Toegevoegde bestanden

    Cookie-instellingen